https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/8825 2026-04-27T04:19:01Z 2026-04-27T04:19:01Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/81480 2021-09-27T10:48:41Z 2013-01-01T00:00:00Z

Title: L-esklużjoni soċjali fir-rumanz Malti tat-tieni nofs tas-seklu għoxrin Abstract: Dan ix-xogħol jistħarreġ għadd ta' rumanzi Maltin tat-Tieni Nofs tas-Seklu Glioxrin fid-dawl tat-tema tal-esklużjoni soċjali. Qabel ma jiġu studjati t-testi Maltin, it-tema tal-esklużjoni ġiet analizzata fid-dawl ta' teoriji soċjoloġiċi u psikoloġiċi b'ħarsa speċjali lejn it-teoriji tal-personalita`. Dan kollu jitħaddem flimkien letterarjament, lingwistikament, simbolikament u storikament. Realtajiet soċjali ġew esposti u riflessi fil-karattri u fis-sitwazzjonijiet maħluqa mill-awturi Maltin Ii jiktbu ħsibijiethom waqt Ii jgħarrxu fl-ambjent ta' madwarhom biex jippruvaw jifhmu r-realtajiet tal-liajja. ln-narrattiva socjoreali timita r-realta` għalkemm xorta tibqa' ħolqien immaġinattiv. Il-ġeneru tar-rumanz għandu t-tendenza Ii jqarreb l-immaginattiv lejn il-familjari, fil-fatt intgħażel il-ġeneru tar-rumanz għaliex huwa l-għodda empirika Ii wieħed juża biex iħallat ir-realiżmu mal-fittizju konxju tal-kittieb. Minħabba Ii t-terminu wiesa' ta' "esklużjoni" ma jistax jiġi ridott għal definizzjoni waħda speċifika għax jinkorpora fih diversi fatturi, f'dan l-istudju toħroġ id-distinzjoni bejn eskluzjoni fiżika u esklużjoni mentali Ii nsejħilha iżolazzjoni. Dan kollu se jidher permezz ta' fokalizzazzjoni fuq il-karattru modern lokali Ii jġarrab dan fil-vjaġġ ta' ħajtu. Description: B.A.(HONS)MALTESE

2013-01-01T00:00:00Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/9140 2018-07-19T07:16:49Z 2013-01-01T00:00:00Z

Title: Is-sengha tal-kurdar : studju lessikali dwar il-hdim tal-habel Abstract: Bosta snajja’ li eżistew għexieren ta’ snin ilu, u li kienu jgawdu ċerta fama, illum il- ġurnata ntilfu jew jinsabu fir-riskju li jgħibu; nispiċċaw biex kulma nsiru nafu fuqhom ikun permezz tal-kotba kulturali u folkloristiċi. It-teknoloġija taħti fl-għejbien tas-snajja’. (Appendiċi 4, FILMATI, How It’s Made – Rope) Il-magni qed jieħdu post il-bnedmin għax dawk li jħaddmu jridu jmexxu l-kumpanija tagħhom ’il quddiem bl-inqas spejjeż u ħin possibbli, filwaqt li jżidu l-prodotti, u b’riżultat ta’ dan jagħmlu żieda fil-bejgħ u l-profitti. Id-dinja mgħaġġla tal-lum ftit li xejn tagħti kas ir-relazzjoni kwalità-prezz. L-għoli tal-ħajja wkoll jagħti kontribut biex din ir-relazzjoni ma tingħatax l-importanza li jistħoqqilha hekk kif il-konsumatur jipprova jixtri l-prodott li jixtieq b-linqas prezz possibbli. Ix-xogħol maħdum bl-idejn, ladarba dan kien jieħu aktar ħin u attenzjoni biex jitwettaq, spiċċa ħafna ogħla mill-produzzjoni tal-massa; kwalità eċċellenti ma tistax tinxtara bi prezz fqir. Iżda, jekk għal bosta snajja’ l-konverżjoni minn xogħol bl-idejn għal xogħol bil-magni huwa progress, dan ma jistax jiġi applikat għal kull sengħa li teżisti fuq din il-blata f’nofs il-Mediterran. Is-sengħa tal-kurdar hija waħda minn dawk is-snajja’ li ma tistax tissagrifika x-xogħol tal-idejn għax-xogħol tal-magni. Huwa veru li l-ħabel ser ikun maħdum aħjar u isbaħ estetikament, iżda min qed iħaddem il-magni jaf x’inhu jsir fil-proċess tal-ħdim tal-ħabel? Huwa faċli li jkollok xi ħadd li jaħdem f’fabbrika ta’ din ixxorta li kapaċi jħaddem il-magni iżda ma jkunx jaf x’qed jaħdmu dawn il-magni. Fiż- żmien, kienu jkunu għaxar irdieden għaddejjin minn kmieni filgħodu sa tard filgħaxija tul sena sħiħa jobormu bla waqfien. Illum il-ġurnata z-ziju jekk jagħmel xahrejn għaddej minn filgħodu sa nofsinhar! Minħabba n-nuqqas ta’ riżorsi naturali li nsibu f’pajjiżna, dak il-ftit materjal imkabbar hawn Malta biex isiru l-ħbula ma kienx tal-aqwa kwalità, u minħabba f’hekk kien jispiċċa jiġi importat mill-pajjiżi l-aktar magħrufa biex jagħmlu dan. Minħabba l-użu kbir fi żmien il-Kavallieri, il-kurdara kienu jipprattikaw is-sengħa tagħhom l-iktar maddawra tal-port sabiex jaqdu l-maġġorparti tal-klijentela li l-aktar tfittixhom. Kif ser jissemma fil-proċess tal-ħdim, ħabel trid tfasslu ħafna itwal biex tieħu lura l-prodott finali bit-tul mixtieq. Il-kwantitajiet li kellhom jinħolqu għall-bċejjeċ tal-baħar kienu kbar u twal u ma setax ikun li dan isir fuq spazju relattivament żgħir. Għalhekk kienu joħorġu l-għodda fit-toroq mas-sebħ, li dak iż-żmien kienu jkunu relattivament kwieti u vojta, jagħmlu l-jum kollu jobormu sal-għasar u jdaħħlu kollox lura f’postu. Il-materjal u l-għamla ħafna drabi jagħmlu l-kwalità ta’ ħabel. Iżda mbagħad, għalkemm il-fatturi direttament relatati mal-proċess tal-ħabel ikunu eċċellenti, xi ngħidu fuq dawk il-fatturi relatati indirettament mal-prodott? Qed nirreferi għal min qed jaħdem il-ħabel, fejn qed jaħdem il-ħabel, l-għodda li qiegħda tintuża biex jinħadem il-ħabel, il-kwalità tal-materjal tal-għodda li qiegħda tintuża biex jinħadem il- ħabel, is-saħħa użata biex jinżamm stirat il-ħabel, in-numru ta’ dawrien neċessarju biex jinħadem il-ħabel, spejjeż involuti biex jinħadem il-ħabel, u ħafna u ħafna raġunijiet oħra. Dan l-argument ftit li xejn qiegħed jiġi kkunsidrat u fi żmien ġenerazzjoni jew tnejn, sengħa oħra ser tgħib. Jekk m’intix kapaċi ssuq, inutli jkollok karozza bl-akbar veloċità fid-dinja! Description: B.A.(HONS)MALTESE

2013-01-01T00:00:00Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/8965 2018-07-19T07:19:56Z 2013-01-01T00:00:00Z

Title: Xejriet stilistici fil-kelma ta' politici Maltin ewlenin Abstract: L-għan ta’ din it-teżi huwa wkoll li juri x-xejriet stilistiċi li l-kelliema nqdew bihom tul iljiem meta huma kienu qegħdin jippromwovu x’għamel il-partit tagħhom u x’kien ser joffri l-partit tagħhom fil-futur jekk ikunu eletti fit-tmexxija tal-pajjiż. Dan se jiġi mfisser fid-dettall, bi kwotazzjonijiet diretti fit-tielet u fir-raba’ kapitlu. F’waqtiet oħrajn f’dan l-istudju ser nuri l-frekwenza tal-pronomi personali użati miż-żewġ kelliema u l-għan aħħari għaliex intużaw b’mod speċifiku ċerti pronomi u mhux oħrajn. Għan partikolari huwa li nikteb dwar l-użu tal-pronom ‘jien’ u kif dan jirrifletti fl-istil personali tal-kelliem. F’din it-teżi ser nistudja wkoll eżempji ta’ stilizzazzjoni mill-kelliema. Punt ta’ relevanza ogħla huwa li f’din it-teżi ser nagħti eżempji speċifiċi bil-frekwenza tal-kliem essenzjali li jsawwar il-biċċa l-kbira tad-diskorsi tal-kelliema. Dan leżerċizzju juri wkoll uħud mill-kelmiet-muftieħ li huma l-qofol tad-diskorsi ta’ Gonzi u Muscat. Barra minn hekk, f’dan l-istħarriġ ser jidher ukoll il-mod kif il-kelliema nqdew b’lessiku differenti meta rreferew għat-tfal, għaż-żgħażagħ, għall-anzjani u għall-familji jew għall-kategoriji speċifiċi ta’ nies bħall-ħaddiema u bħan-nisa. Tul dan l-istħarriġ ser nirreferi għal Dr. Gonzi u Dr. Muscat bħala ż-żewġ mexxejja taż- żewġ partiti rispettivi tagħhom u mhux bil-karigi tagħhom ta’ meta saru d-diskorsi (Settembru 2012). Huma kienu qegħdin jitkellmu f’isem il-partit li jmexxu waqt dawn l-attivitajiet politiċi tal-partit tagħhom u għaldaqstant huma ma kinux qegħdin jaġixxu fil-kapaċità tagħhom ta’ Prim Ministru u Kap tal-Oppożizzjoni. Nemmen li dan ix-xogħol ser jixħet dawl ġdid fuq il-qasam tal-lingwaġġ politiku f’Malta, aktar u aktar minħabba l-fatt li dan il-qasam qatt ma ġie studjat f’pajjiżna. Description: B.A.(HONS)MALTESE

2013-01-01T00:00:00Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/8961 2018-07-02T08:05:32Z 2013-01-01T00:00:00Z

Title: Analizi tal-izbalji ortografici li saru fl-ezami tal-matrikola tal-Malti fl-2011 Abstract: Il-kitba bil-Malti titqies bħala żvilupp pjuttost reċenti fil-lingwa għax kif tgħid l-A.M, fl- “ebda żmien tal-ġrajja tal-gżira ma nħass il-bżonn li jinkiteb il-Malti daqskemm jinħass fi żmienna. Billi l-istorja tal-kitba m’ilhiex wisq li bdiet tieħu l-istatura tagħha, “nistgħu ngħidu, li għadha titrabba, jew aħjar li għadha ma tellgħetx id-darsa tal-għaqal” (A.M: 2004 xii). Il-kitba bil-Malti taf il-bidu tagħha lura fs-seklu 16, fejn jingħad li l-eqdem ktieb bil-Malti hu l-Ktieb tad-Duttrina Nisranija tradott għall-Malti u li fuqu saru bosta xogħlijiet oħra. Kienu żminijiet li fihom il-poplu ma kienx jaf jaqra u dawk li kienu jħeġġu ruħhom għat-tagħlim, ma kinux jiktbu bil-Malti “ħlief għall-bżonn biex jiftiehmu ma’ nies li ma jifhmux bit-Taljan” (A.M: 2004 xii). Għalhekk, l-ortografija ta’ dak iż-żmien kienet ibbażata fuq dik tat-Taljan “kif aktarx għadha sal-lum” (A.M: 2004 xii). Kien proprju minn dan iż-żmien li bdew isiru l-ewwel tenattivi ta’ kitba bil-Malti. Fl-1750, il-Kanonku Ġan Franġisk Aguis De Soldanis kien l-ewwel wieħed li “tqanqal biex jikteb grammatika ċkejkna” bl-għan li l-Malti mitħaddet jissarraf f’kitba. Iżda, l-aqwa xogħlijiet ħarġu mingħand Mikiel Anton Vassali, magħruf aħjar bħala l-Missier tal-lingwa Maltija, speċjalment bil-kontribut tad-dizzjunarju.Kien hu l-ewwel wieħed li għal kull leħen għażel u sawwar ittra waħda” (A.M: 2004 xiii) skont ix-xeħta tal-ilsien Malti. Wara diversi kitbiet li nibtu mix-xogħlijiet ta’ De Soldanis u Vassalli, fosthom ta’ Dr. Ludovico Mifsud Tommasi b’ L’Inni Imkazza; u manuskritti oħra “kien jonqos ħaġa u din kienet l-aqwa: ftehim u għaqda fuq l-ortografija” (A.M:2004 xv). L-A.M tgħid li t-tieni żmien tal-kitba Maltija hu dak tat-twaqqif tagħha li dan jaf il-bidu tiegħu mill-1840 meta s-Societa Medica ħatret kummissjoni biex tifli dak li kien kiteb u qal il-Professur Zerafa fuq il-Malti. Għalhekk, qatgħetha li twaqqaf alfabett fonetiku biex fuqu l-imseħbin tax-Xirka joħolqu l-kitba tagħhom. Is-Societa Medica kienet l-ewwel waħda li daħlet il-konsonanti w fl-alfabett filwaqt li flistess sena, i.e. 1840, l-Accademia Filologica Maltese fasslet alfabett ieħor bi 33 ittra bl-għan li “tgħallem il-kitba Taljana bil-Malti”. Dan l-aħħar alfabett jinkludi ittri bħal k u x li leħnihom ma jaqbilx ma’ dawk tal-Latin, ngħidu aħna, kampiena, xrara, xemx, u grafemi oħra bħal għ, ħ u ż li leħinhom ma jinsabx fil-kitba Taljana, pereżempju , għajn, forogħ, ħadem, żarżar. Billi xi ittri bħal c u g kienu jidhru f’ittri oħra, i.e.ca u ga jew ce, gew, “fixkel lil ħafna kittieba li ma jafux kif għandhom jiktbu” (A.M: 2004 xv). Għaldaqstant,ix-Xirka Xemija ħasbet biex tniedi alfabett ieħor, din id-darba wieħed fonetiku li jinkludi 29 ittra “li jagħtu l-leħnijiet tal-vokali u l-konsonanti” kif nafuhom illum (A.M. 2004: xvi). Iżda, filwaqt li l-għan tiegħu kien li jifforma alfabett stabbli, iħaddan ċerti ittri li mhumiex konformi mal-ittri Maltin, i.e. c għall-ċe u j għall-ġe. Minekjja dan lisforz, xorta waħda ma kinux stabbiliti regoli ortografiċi fissi. L-A.M. taħseb li l-ortografija “aktarx issibha mibnija fuq il-widna u l-kappriċċ ta’ kif wieħed jidhirlu jew jifhem li jista’ jfisser ruħu” (xviii) u dan jidher l-iktar f’xi dizzjunarji jew fil-ġurnali. Description: B.A.(HONS)MALTESE

2013-01-01T00:00:00Z