https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/5245 2026-04-05T12:50:07Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/132357 Title: In-natura matul is-sena f'Għawdex : Diċembru Abstract: Dan it-test jitkellem dwar id-dehra tax-xitwa f’Diċembru f’Malta u Għawdex. Ix-xitwa tista’ tkun kiesħa jew moderata, u t-temperatura tista’ tinżel taħt l-10°C. L-aktar amfibju komuni f’dan iż-żmien hu ż-Żrinġ, li jinstab f’għadajjar mimlijin bix-xita. Fost l-għasafar tax-xitwa hemm l-Isturnell u l-Pitirross, li jqatta’ l-ħin f’territorju tiegħu u għandu għanja sabiħa. Xi siġar, bħas-Siġra tal-Luq, jitilqu l-weraq, filwaqt li oħrajn bħas-Siġra tar-Rand u s-Siġra tal-Ħarrub jibqgħu ħodor. Il-ħlejjaq bħall-gremxula jindifnu biex jevitaw il-kesħa, filwaqt li l-għasafar iżommu sħan bil-kisja tar-riġ tagħhom. In-natura f’Diċembru ssegwi ritmu kostanti mal-istaġuni. 2012-12-01T00:00:00Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/132037 Title: In-natura matul is-sena f'Għawdex : Novembru Abstract: Novembru jġib tibdil sinifikanti fin-natura f’Għawdex hekk kif il-kampanja tibda tirpilja wara l-ewwel xita tal-ħarifa. Il-pjanti tal-istaġun jibdew jikbru, bħall-basal tal-Għansar li jkabbar il-weraq tiegħu, u l-fjuri bħan-Narċis Imwaħħar u ż-Żagħlifran Selvaġġ jibdew jiffjorixxu. L-arbuxelli bħal-Tulliera Komuni u l-Anfalor ikunu fl-aqwa tagħhom, bil-frott u l-fjuri tagħhom jgħajxu l-ambjent. F’dan iż-żmien jaslu wkoll l-għasafar tax-xitwa, bħall-Pitirross, il-Malvizz u l-Fjamma Sewda, li jqattgħu x-xhur kesħin fil-gżejjer Maltin. L-istudji juru li ħafna minn dawn l-għasafar jirritornaw fl-istess post sena wara sena. Il-friefet ukoll ikunu attivi, b’speċi bħall-Farfett tax-Xewk li jpassi fuq distanzi twal. L-artiklu jenfasizza l-importanza tal-bijodiversità u l-ħtieġa li napprezzaw in-natura madwarna matul kull żmien tas-sena, peress li kull staġun iġib miegħu ħajja ġdida fil-kampanja Għawdxija. 2012-11-01T00:00:00Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/131963 Title: Colonization of Maltese catacombs by phototrophic biofilms. How much does light matter? Abstract: The study of phototrophic biofilms from Maltese catacombs has shown that their distribution within catacombs does not show a significant dependence on orientation of catacomb and their location inside the catacombs. A decrease on species richness is observed when light availability diminishes, but the composition of biofilms does not change significantly. The proportion of green algae has a slight increase in darker areas, while cyanobacteria remain stable and diatoms decrease. Diatoms are almost not present in deeper areas inside catacombs. However, light is not the only key factor driving the colonization by phototrophic biofilms. 2012-01-01T00:00:00Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/131958 Title: L-għoljiet Għawdxin Abstract: L-artiklu jispjega l-kumplessità tal-topografija ta’ Għawdex, li tikkonsisti f’għoljiet differenti f’għamla u kompożizzjoni ġeoloġika. Dawn jinkludu għoljiet bil-quċċata ċatta, bħad-Dabrani, u oħrajn li jkomplu għal ponta, bħal tal-Merżuq. Il-ġeoloġija tal-gżira hija ffurmata minn ħames saffi ewlenin ta’ blat sedimentarju li, minħabba movimenti tettoniċi u erożjoni, wasslu għat-tiswir tal-għoljiet u l-widien. Barra mill-aspett ġeoloġiku, l-għoljiet huma habitat għal diversi ekosistemi, bħax-xagħri u l-makkja Mediterranja, li fihom jikbru pjanti rari u speċifiċi għall-inħawi, fosthom is-Sagħtar u ċ-Ċentawrja tan-Nuffara. L-għoljiet joffru wkoll ambjent ideali għal għasafar tal-passa u speċi rari bħal-Bufula Ħamra u d-Durrajsa. Minkejja l-iżvilupp urban, dawn il-formazzjonijiet naturali jibqgħu essenzjali għall-identità tal-kampanja Għawdxija u għas-sostenibbiltà tal-bijodiversità lokali. 2012-10-01T00:00:00Z