https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/100006 Fri, 17 Apr 2026 21:11:50 GMT 2026-04-17T21:11:50Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/102088 Title: Il-varjazzjoni lessikali f’Għawdex : stħarriġ f’erba’ lokalitajiet Abstract: Meta ġejt biex nagħżel is-suġġett li ser nistħarreġ fl-istudju tiegħi, mill-ewwel kont naf li ridt naħdem fuq id-djaletti Għawdxin. Ta’ età bikrija kont nibqa’ affaxxinata kif missieri, li hu mix-Xewkija jgħid ħobż ismar, mentri ommi li hija miż-Żebbuġ tirreferi għall-istess oġġett bil-frażi ‘brown bread’. L-interess tiegħi fid-djaletti żdied wisq aktar meta bdejt l-esperjenza universitarja fejn ġejt esposta għal varjetajiet differenti li nisslu fija aktar interess fl-aspett sinkroniku tad-djaletti Maltin u Għawdxin. Barra minn hekk, bdejt naffaċċja assunzjonijiet li ma naqbilx magħhom, ngħidu aħna xi Maltin assumew li nuża termini bħal smontor, fjura u mitraħ, mentri jien fil-verità nuża l-aktar it-termini ‘foil’, ‘pastarda’ u ‘saqqu’. Ridt nuri li, minkejja li l-gżira Għawdxija hija waħda żgħira, xorta jinsabu differenzi lessikali bejn lokalità u oħra. Mir-riċerka li saret s’issa nafu li l-lingwa tvarja minn lokalità għal oħra fuq diversi livelli, fosthom il-livell fonetiku u fonoloġiku, grammatikali u lessikali. Filwaqt li saru xi xogħlijiet fuq id-djaletti Għawdxin, l-ebda xogħol ma tratta l-varjazzjoni lingwistika f’qasam ġenerali. Minflok, insibu xogħlijiet li eżaminaw il-pronunzja ta’ lokalità partikolari, fosthom t’Għajnsielem (Grech, 2019) u tan-Nadur u ta’ Ta’ Sannat (Farrugia, 2016). Hemm ukoll xogħlijiet li jittrattaw qasam lessikali partikolari, fosthom il-qasam tal-ħelu (Rapa, 1995), ittrobbija taż-żwiemel (Cauchi, 2015) u l-qasam tal-ilbies (Spiteri, 2016). It-teżi ta’ Mariana Cachia (2015) tiffoka fuq is-sitwazzjoni lingwistika tar-raħal tax-Xewkija, mentri Carm Cachia (2001) jiddiskuti s-sitwazzjoni lingwistika f’Għawdex. Id-differenzi lessikali bejn il-Malti u lGħawdxi ġew trattati minn Keith Attard u Michael Spagnol (2014). Minkejja dawn ix-xogħlijiet, l-ebda xogħol soċjolingwistiku ma inkluda fih daqstant parteċipanti (320 ruħ) u għalhekk dan ix-xogħol jista’ jitqies bħala pijunier għal studji soċjolingwistiċi futuri. L-għan ta’ dan l-istudju hu li nistħarreġ il-varjazzjoni lessikali fl-Għawdxin permezz ta’ intervisti ma’ 160 żagħżugħ/a mir-Rabat, mix-Xagħra, mix-Xewkija u miż-Żebbuġ, li aktar ’il quddiem jiġu mqabbla mar-riżultati ta’ 160 anzjan/a mill-istess lokalitajiet sabiex jiġi analizzat il-lessiku bażiku li jintuża fil-ħajja ta’ kuljum. Għalhekk, l-iskop ta’ dan ix-xogħol hu li tiġi analizzata l-varjazzjoni lessikali f’termini ġenerali u mhux f’xi qasam speċjalizzat bħalma sar f’ħafna xogħlijiet lessikali preċedenti. Bl-użu ta’ 48 stampa jiġi mistħarreġ jekk il-fatturi soċjolingwistiċi tas-sess, l-età u l-lokalità jinfluwenzawx il-varjazzjoni lessikali. L-ipoteżi ta’ din it-teżi hija li teżisti varjazzjoni lessikali f’dawn l-erba’ lokalitajiet li ħafna drabi hija kkawżata mill-fattur tal-ġeografija, iżda xi minn daqqiet hija kkawżata mill-fattur tal-età u possibilment xi ftit ukoll mill-varjabbli tas-sess. Naturalment, minkejja li huma fatturi separati minn xulxin, hemm il-possibilità li l-varjazzjoni lessikali tkun influwenzata minn diversi fatturi fl-istess ħin, u minn fatturi oħrajn, bħal-livell edukattiv u l-klassi soċjali, li ma nkoprihomx f’dan l-istudju. Rigward it-tqassim strutturali, dan l-istudju jikkonsisti f’ħames taqsimiet ċentrali. F’dan il-kapitlu introduttorju nistqarr l-għan tat-teżi u nispjega t-tqassim ċentrali tal-istudju. It-tieni kapitlu jipprovdi ħarsa kritika lejn xogħlijiet preċedenti rilevanti għal dan l-istudju. Bl-għajnuna ta’ studji dwar lingwi differenti, tingħata ħarsa introduttorja lejn il-bidla fil-lingwa li eventwalment tikkawża l-varjazzjoni fil-lingwa li tinqasam fil-livell fonetiku, morfosintattiku u lessikali. Minħabba li l-qofol ta’ dan l-istudju hu l-varjazzjoni lessikali, fl-aħħar taqsima talkapitlu tiġi spjegata aktar fid-dettall x’inhi din it-tip ta’ varjazzjoni. F’din il-parti jiġi kkuntestwalizzat l-argument billi tingħata ħarsa lejn studji lokali preċedenti li jittrattaw ilvarjazzjoni lessikali f’pajjiżna. Tul it-tieni kapitlu, l-ideat jiġu kkonkretizzati bl-għajnuna ta’ diversi eżempji kemm mill-Malti kif ukoll minn lingwi barranin. Il-kapitlu li jsegwi jiddiskuti l-metodoloġija użata f’dan l-istħarriġ biex ikun jista’ jintlaħaq l-għan. L-ewwel taqsima minn sitta tiftaħ b’deskrizzjoni tal-metodu kif inġabret linformazzjoni mingħand il-parteċipanti. Fit-tieni taqsima jiġi deskritt il-proġett “Djaletti” li tagħmel parti minnu din it-teżi. Imbagħad tiġi spjegata kull deċiżjoni li ttieħdet sabiex ilprodott finali jikkorrispondi mal-għanijiet tal-istħarriġ. Għalhekk, f’din il-parti jiġu spjegati: l-għażla tal-istampi fil-kwestjonarju, il-kriterji kkunsidrati biex intgħażlu l-parteċipanti u l-għażla tal-erba’ lokalitajiet Għawdxin. Finalment, il-kapitlu jagħlaq bid-diffikultajiet li ġejt wiċċ imb wiċċ magħhom fl-istħarriġ tiegħi u kif dawn ġew evitati. Ir-raba’ kapitlu ċentrali jinkludi l-analiżi tar-riżultati miġbura bis-saħħa talkwestjonarju. Hawnhekk saret analiżi kemm tar-riżultati taż-żgħażagħ li ġbart jien kif ukoll tarriżultati tal-anzjani li nġabru mill-proġett “Djaletti” li ġew mgħoddija lili mit-tutur tiegħi Dr Michael Spagnol. Dan il-kapitlu hu maqsum f’sitt taqsimiet, bl-ewwel taqsima tittratta dawk il-ftit stampi li fihom ma dehritx varjazzjoni lessikali minħabba li kien hemm qbil bejn il-parteċipanti fuq it-terminu użat. Mill-banda l-oħra, fit-tieni taqsima jiġu ppreżentati l-istampi li fihom dehret varjazzjoni lessikali skont kemm-il varjant intqal. Fit-tliet taqsimiet li jsegwu, jiġu analizzati t-tweġibiet skont il-varjabbli soċjolingwistiċi l-aktar rilevanti għal dan l-istħarriġ (is-sess, l-età u l-lokalità), biex jiġi mistħarreġ jekk u kemm jirriżultaw f’varjazzjoni lessikali. Minkejja li dan l-istudju jistħarreġ il-varjazzjoni lessikali, mir-riżultati ħarġu xi varjazzjonijiet grammatikali li jiġu diskussi fl-aħħar taqsima ta’ dan il-kapitlu. L-aħħar kapitlu, il-konklużjoni, jinkludi spjega tas-sejbiet ewlenin li ħarġu minn dan listudju. Bħal kull xogħol lingwistiku ieħor, minħabba li l-lingwa dejjem tevolvi, dejjem hemm lok għal aktar riċerka. Għalhekk, il-kapitlu jagħlaq b’xi suġġerimenti għal studji futuri biex min jinteressah dan il-qasam jieħu idea tal-ftit mill-ħafna li għad irid isir fil-lingwistika Maltija. Fl-aħħar ta’ din it-teżi nsibu l-appendiċi maqsuma f’sitt partijiet. Fl-ewwel parti nsibu l-kwestjonarju lessikali, fit-tieni hemm id-dettalji personali tal-parteċipanti kollha li ħadu sehem fl-istħarriġ, bħall-età u l-lokalità. It-tliet appendiċi ta’ wara jikkonsistu f’tabelli miġbura abbażi s-sess, l-età u l-ġeografija rispettivament. L-aħħar appendiċi tinkludi r-riżultati dettaljati abbażi tat-tliet fatturi soċjolingwistiċi. Description: B.A. (Hons)(Melit.) Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/102088 2022-01-01T00:00:00Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/101981 Title: In-novelli ta’ Ġużè Aquilina Abstract: L-għan ta’ dan l-istudju huwa biex juri l-aspetti differenti fin-novelli ta’ Ġużè Aquilina, b’fokalizzazzjoni fuq ir-realiżmu u l-idealiżmu li jinsabu fihom. Il-ħtieġa li jinkiteb xogħol fuq innovelli tiegħu kienet kbira peress li hemm nuqqas kbir ta’ studji fuq dawn in-novelli. In-novelli relevanti għal dan ix-xogħol huma tnax li nkitbu bejn l-1932 u l-1989. Dawn innovelli huma meħuda mir-rivisti Leħen il-Malti u Il-Malti u mill-ktieb Antoloġija ta’ Proża Maltija ta’ Aquilina stess. L-appendiċi fl-aħħar tat-teżi, In-Narrattiva ta’ Ġużè Aquilina ta’ Jake Mejlak, juru dawn in-novelli meta nkitbu u fejn u huma anki maqsumin skont it-tema tagħhom. L-ewwel kapitlu ta’ dan ix-xogħol huwa bbażat fuq sfond storiko-kulturali fejn se jiġu deskritti avvenimenti mill-istorja fiż-żmien li għex fih Aquilina, li setgħu jiffurmaw l-ideoloġija tiegħu bħala kittieb u novellist. Dan l-isfond se juri wkoll kif kienet il-ħajja ta’ dak iż-żmien, mhux biss f’Malta imma anki f’Għawdex. Dan il-kapitlu se jfiehem x’seta’ kien li affettwa lil Aquilina sabiex jikteb dawn in-novelli. It-tieni kapitlu jittratta fuq l-istorja tan-novella inġenerali u se jidhru l-aspetti ġenerali ta’ Aquilina bħala novellier. Aquilina se jiġi mqabbel ukoll ma’ novelliera oħra li huma Temi Zammit u Ġwann Mamo u se jidher kif dawn in-novelliera affettwaw lil Aquilina bit-tekniki tagħhom. It-tielet kapitlu se jiffoka fuq ir-realiżmu li jidher f’dawn in-novelli. Aquilina wera biċ-ċar ir-realtà tal-ħajja taż-żmien li kien qed jikteb fih permezz tar-realiżmu. Dan il-kapitlu se juri kull aspett realistiku li wieħed isib fin-novelli, mir-realtà tal-ħajja tal-fqar, għar-realtà tal-poter talKnisja u għar-realtà tal-mara inferjuri, fost l-oħrajn. L-aħħar kapitlu mbagħad, se jiffoka fuq lidealiżmu li jidher f’dawn in-novelli u se juri biċ-ċar l-ideoloġija ta’ Aquilina li kellu għal soċjetà aħjar. Din l-ideoloġija turi kemm Aquilina ried armonija bejn il-klassijiet, kif ukoll l-importanza tal-lingwa Maltija bħala lingwa ta’ prestiġju. Description: B.A. (Hons)(Melit.) Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/101981 2022-01-01T00:00:00Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/101980 Title: Il-ġbir u l-analiżi tat-talb minn fomm l-Għawdxin Abstract: Kumment preliminari : Dan il-kapitlu jagħti ħarsa lejn l-għanijiet ta’ din it-teżi. Jiffoka wkoll fuq is-sorsi primarji u sekondarji li fuqhom huwa mibni dan l-istudju dwar it-talb orali li nġabar minn fomm l-Għawdxin li ħadu sehem f’dan l-istħarriġ, u minn sorsi ta’ ġabbara ewlenin tatTradizzjoni Orali Maltija. Finalment, jitfa’ dawl fuq it-tqassim u l-għanijiet ewlenin tal-kapitli prinċipali ta’ din it-teżi. Il-Ġbir u l-Analiżi tat-Talb minn Fomm l-Għawdxin : Ix-xewqa li nikteb din it-teżi primarjament nibtet meta rrealizzajt kemm għadha lura r-riċerka dwar it-talb orali. Għażilt dan it-titlu partikolari għaliex f’dan l-istudju intervistajt parteċipanti Għawdxin biss, mhux neċessarjament għaliex ġbart talb orali Għawdxi li huwa differenti minn dak li jingħad f’Malta jew li saħansitra ma ssibux f’Malta, għaliex wara kollox dan mhuwiex studju komparattiv u b’hekk ma dħaltx f’dak id-dettall. F’dan l-istħarriġ wieħed għandu jistenna, fost l-oħrajn: studji varji (kemm lokali u anke barranin) rigward ittalb orali; intervisti ma’ parteċipanti Għawdxin li mingħandhom mhux biss ġbart it-talb li wirtu bil-fomm mingħand ta’ qabilhom, iżda anke aspetti oħra importanti ta’ kuntest li jgħinu fl-analiżi tal-istess talb. L-intervisti huma kollha miġburin permezz tar-rekordings li huma aċċessibbli ma’ dan l-istudju flimkien mat-traskrizzjonijiet tagħhom li kienu punt ta’ referiment għall-analiżi. L-għanijiet ta’ din ir-riċerka : L-għan primarju ta’ din it-teżi huwa li jinġabar talb orali minn fomm il-popolin u li jinxteħet iżjed dawl fuq dan il-qasam mit-tradizzjoni orali. Dan se jsir billi fost l-oħrajn, permezz tal-intervisti, ħa jkun magħruf x’talb partikolari jgħidu l-Għawdxin intervistati u kif dawn jikkategorizzawh, u anki jekk it-talb ivarjax minn parteċipant għal ieħor. Barra minn hekk, permezz ta’ dan l-istħarriġ, se jkunu wkoll magħrufa l-għamla u xi aspetti oħra li jispikkaw fit-talb orali. Is-sorsi analizzati : Il-parteċipanti intervistati għal dan l-istħarriġ kienu ta’ għajnuna kbira għalija f’din irriċerka għaliex huma servew ta’ xhieda ħajja għal dan il-qasam mit-tradizzjoni orali. Barra minn hekk, il-ġbir tat-talb minn fomm l-Għawdxin huwa wieħed mill-għanijiet ta’ din it-teżi u għalhekk il-parteċipanti servew ta’ sorsi primarji biex jinġabar it-talb orali u l-kuntest dwaru. Minbarra dawn l-informanti, għall-istudju tiegħi kienu utli wkoll diversi xogħlijiet lokali u barranin. Xi eżempji ta’ xogħlijiet lokali li użajt għal din ir-riċerka huma, ngħidu aħna, dawk miktubin mir-riċerkaturi ewlenin tat-Tradizzjoni Orali, bħal Ġużè Cassar Pullicino u Anton F. Attard. Dawn kienu ta’ għajnuna għalija f’din ir-riċerka għaliex fost l-oħrajn wessgħuli lgħarfien li kelli fuq it-talb orali u anke nebbħuni b’xi mistoqsijiet li stajt nistaqsi waqt lintervisti. Barra minn hekk, l-eżempji varji ta’ talb orali li huma stess ġabru u li inkludewh flistess xogħlijiet tagħhom ukoll servew ta’ punt ta’ referiment meta ġejt biex nanalizza t-talb orali li ġbart mill-informanti Għawdxin. Bis-saħħa ta’ dawn is-sorsi, f’xi każijiet, stajt inqabbel l-eżempji miġburin minni mat-talb li ġabru dawn l-istudjużi minħabba li fil-forma jew flaspetti tagħhom kienu jixxiebhu. L-ewwel volum ta’ Il-Folklor Malti ta’ Mifsud-Chircop għenni fost l-oħrajn għas-simboli li użajt fit-traskrizzjonijiet tal-intervisti minħabba li ħafna minnhom kienu meħudin mill-istess xogħol u f’xi każijiet adattajthom skont il-bżonnijiet ta’ din it-teżi. Sorsi sekondarji barranin li wkoll kienu ta’ għajnuna għalija f’din ir-riċerka jinkludu, ngħidu aħna, l-artiklu “Qualitative vs Quantitative Research” ta’ Sharique Ahmad li għenni niddeċiedi liema metodu tar-riċerka jgħodd l-iżjed għal dan l-istudju. Anki l-artiklu ta’ Jawad Awan et al. bl-isem ta’ “Interview: A Research Instrument For Social Science Researchers” kien ta’ benefiċċju għalija f’din ir-riċerka għaliex il-karatteristiċi li jagħtu ta’ intervistatur tajjeb ħejjewni sew għall-intervisti mal-parteċipanti, u b’hekk stajt niġbor materjal utli mingħandhom. [...] Description: B.A. (Hons)(Melit.) Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/101980 2022-01-01T00:00:00Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/101974 Title: “F’valz assurd u skizofreniku” : tensjoni ritmika u fonetika f’Mario Azzopardi Abstract: Dan l-istudju jesplora l-kontribut li tagħti l-forma lill-ħolqien tal-atmosfera u t-tematika emottiva fil-poeżija ta' Mario Azzopardi u jħares fid-dettall lejn il-fonetika, il-metrika, is-sintassi u elementi strutturali oħra li jsawru r-ritmu. Dawn il-komponenti t-teżi tistħarriġhom mill-perspettiva tal-livell konjittiv fil-proċess tal-qari bħala għodda li jseddqu l-atmosfera ġenerali u bħala mekkaniżmi. Il-propjetajiet akustiċi u l-karatteristiċi artikolatorji fil-fonemi jistgħu jidħlu f'relazzjoni semantika mal-kliem u jikkontribwixxu għal tifsir partikolari. Ilkwalitajiet ta' forom metriċi jistgħu jkunu użati biex jirrappreżentaw struttura u tisħiħ b'mod inkongruwenti għat-tifsir fil-kliem u b'hekk jinħolqu suġġestjonijiet impliċiti. L-istrutturi sintattiċi jistgħu jirreplikaw il-ħsieb bl-ordni u l-kumplessità tagħhom. Flimkien dawn ilkomponenti, li fil-lingwa tat-taħdit jintużaw biex jilħqu l-iskop komunikattiv, fil-poeżija jiġu mmanipulati għal skopijiet estetiċi. Description: B.A. (Hons)(Melit.) Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/101974 2022-01-01T00:00:00Z