https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/3165 Tue, 28 Apr 2026 12:13:58 GMT 2026-04-28T12:13:58Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/145963 Title: L-Isla fit-twelid tagħha Abstract: L-Isla, li l-isem tagħha ġej mil-Latin insula u t-taljan isola, hija promontorju fil-Port il-Kbir iffurmat minn żewġ għoljiet li qabel kienu jissejħu tal-Mitħna u ta' San Ġiljan. Għall-ewwel, il-Kavallieri użaw dan il-post bħala bosk għall-kaċċa u l-mistrieħ, fejn kien hemm ukoll knisja żgħira ddedikata lil San Ġiljan. It-twelid veru tal-belt beda fit-8 ta' Mejju 1552 bit-tlestija tal-Forti San Mikiel mibni mill-inġinier Pedro Pardo taħt il-Gran Mastru Juan D'Homedes. Kien il-Gran Mastru Claude De La Senglè li mbagħad biddel l-Isla f'belt fortifikata billi bena swar b'saħħithom, fetaħ l-art għall-Maltin biex jibdu djarhom b'ċens irħis, u żied il-fosos tal-qamħ. Permezz ta' dan l-iżvilupp, l-Isla saret ir-raba' belt tal-gżejjer Maltin wara l-Imdina, il-Birgu, u ċ-Ċittadella. Thu, 01 Jan 2004 00:00:00 GMT https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/145963 2004-01-01T00:00:00Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/145959 Title: Frak mill-Istorja: il-belt Senglea Abstract: Dan l-artiklu jagħtina nformazzjoni dwar l-ibliet tal-Kottonera, b’enfasi fuq is-sbuħija tagħhom u r-rabta qawwija mal-istorja ta’ Malta. Jibda billi juri x-xena li tidher mill-Barrakka ta’ Fuq, fejn il-viżitatur jista’ jammira veduta mill-isbaħ tal-Port il-Kbir u tal-ibliet li jdawruh. Din il-veduta tqajjem sens ta’ rispett u għożża lejn il-passat, peress li dawn il-postijiet kienu xhieda ta’ ħafna ġrajjiet importanti li ffurmaw lill-pajjiż. L-artiklu jiffoka b’mod partikolari fuq il-Belt Senglea, li tinsab fuq ilsien art li jidħol fil-Port il-Kbir u li għandha pożizzjoni strateġika bejn żewġ daħliet naturali. Dan il-post kien importanti ħafna għad-difiża militari fi żmien il-Kavallieri ta’ San Ġwann. L-isem tagħha ġej mill-Gran Mastru Claude de la Sengle, li kellu sehem ewlieni fl-iżvilupp tagħha, u kienet magħrufa wkoll bħala “L-Isla”. Il-belt hija mdawra b’fortifikazzjonijiet qawwija li kienu mibnija biex jipproteġuha minn attakki, u dawn juru l-importanza militari tagħha fi żminijiet diffiċli bħall-Assedju l-Kbir tal-1565. Barra minn hekk, l-artiklu jenfasizza kif il-Kottonera ma kinitx biss ċentru ta’ difiża, iżda wkoll qalb vivaċi tal-ħajja soċjali u kulturali. Minn dawn l-ibliet ħarġu ħafna nies li taw kontribut sinifikanti lill-pajjiż f’oqsma differenti. Il-kitba għalhekk turi kemm dawn il-postijiet huma sinjuri mhux biss fl-istorja, iżda wkoll fit-tradizzjonijiet u fil-wirt li għadu jgħix sal-lum. Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/145959 2017-01-01T00:00:00Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/145951 Title: Maltempata qalila fl-1555 Abstract: F’Ottubru tal-1555, matul il-magisteru tal-Gran Mastru Claude de La Sengle, il-portijiet ta’ Malta nħakmu minn maltempata qalila u f’daqqa li l-baħrin kienu jsejħulha "Tifone" jew "Dragonera". Din it-traġedja seħħet meta l-erba’ galeri ewlenin tal-Ordni kienu ankrati fid-daħla ta’ bejn il-Birgu u l-Isla. Ir-riħ tant kien qawwi li qala’ l-arblu tal-Forti Sant’Anġlu u kkawża ħsarat kbar fid-djar tax-xatt u fil-bastimenti. L-impatt uman kien wieħed devastanti, b'madwar 600 persuna jitilfu ħajjithom, l-aktar minħabba li bosta lsiera kienu marbuta bil-ktajjen fuq il-galeri u ma setgħux jaħarbu meta l-bastimenti nqalbu. Fost l-istejjer ta’ salvataġġ, tispikka dik tal-Kavallier Fra Mathurin Romegas, li rnexxielu joħroġ ħaj mill-istiva tal-galera Santa Fede wara li qatta’ lejl sħiħ maqbud fiha. Għalkemm it-telf materjali kien kbir, speċjalment bil-qerda totali tal-galera San Claudio, l-Ordni rċieva għajnuna immedjata mill-Prinċep Filippu ta’ Spanja, il-Papa Pawlu IV, u l-Gran Prijur ta’ Franza biex il-flotta terġa' tiġi fuq saħħitha. Permezz ta’ din l-għajnuna u l-finanzjament personali tal-Gran Mastru għal bastiment ġdid, l-Ordni rnexxielu jirkupra u jkompli l-ħidma marittima tiegħu fil-Mediterran sa mis-sena ta' wara. Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/145951 2017-01-01T00:00:00Z https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/145830 Title: The Malta Militia, 1852-1857 Authors: Darmanin, Denis Anthony Abstract: By means of ORDINANCE NO. 11 of 5th May 1852, Sir William Reid, KCB, Governor of Malta, introduced a scheme for the formation of a militia unit made up from the Maltese male populace. It was later enforced by PROCLAMATION A01853 (No. IV), signed by Henry Lushington, Chief Secretary to, Government Designated the MALTA MILITIA, it was aimed to train enough able-bodied men to take up arms along with Her Majesty's regular forces should there be need to def end the islands. This motion was first raised by Dr Dingli, Councillor for Gozo and seconded by Mr Gauci, one of the rural Councillors. When the votes were counted, there was only one against, that of Councillor G.B. Vella. Tue, 01 Jan 1991 00:00:00 GMT https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/145830 1991-01-01T00:00:00Z