Il-Kurcifiss jew ahjar il-Kurcifissi ta Kandja fil-knisja ta Bormla : lectio medjovali fit-teologija tal-passjoni ta’ Sidna Kristu

Abstract

L-istorja tal-kurcifiss li llum jinsab izejjen il-kappella li ggib l-istess isem gewwa l-knisja ta’ Bormla hija maghrufa sew f’din il-lokalità. Dan kien ingieb Malta mill-Gzira ta’ Kandja, ezattament mill-knisja ta’ San Pietru li kienet tinsab fil-belt kapitali ta’ din l-istess gzira li llum hija maghrufa bhala Kreta. Il-belt kapitali ta’ Kreta kienet ukoll maghrufa b’dan l-isem ta’ Kandja. Illum il-belt kapitali taghha tissejjah Iraklion. Madwar l-1645, l-Imperu Tork beda l-a hhar fazi tal-espansjoni tieghu fil-Mediterran meta fetah il-kampanja twila biex jiehu din l-gzira ta’ Kreta li dik il-habta kienet taht il-kontroll tal-Imperu ta’ Venezja. Din il-belt ta’ Kandja kienet l-ahhar parti ta’ din il-gzira li waqghet taht idejn it-Torok fis-sena 1669 anki jekk il-glied f’Kandja jidher li baqa’ sejjer wara din id-data. Kandja kienet belt fortifikata u ghalhekk irrezistiet kemm setghet l-attakki tat-Torok. Biss fl-1669 kellha ccedi. Minhabba li l-kampanja tat-Torok kontra Kandja kienet twila hafna, hafna Kristjani li kienu joqoghdu fuq din il-gzira bdew ihalluha u numru sostanzjali minnhom gew joqoghdu Malta u sabu refugju gewwa Bormla.