L-arkitettura : xhieda ta' l-identita` nazzjonali

Abstract

L-arkitettura ta' pajjiżna hija parti vitali ta' l-istorja nazzjonali Maltija. Il-kultura, it-twemmin, it-tradizzjonijiet u l-kostumi, it-tbatijiet u l-mumenti ta' ferħ ta' ġensna, wieħed jista' jaqrahom f'kull ġebla tal-monumenti tal-pre-istorja, fil-palazzi u l-knejjes, fil-ħitan tas-swar li jdawru l-bliet, u wkoll, fiċ-ċokon tal-ħitan tas-sejjieħ, u fl-irziezet u d-djar sempliċi tal-kampanja. Il-pożizzjoni ġeografika tal-Gżejjer Maltin kienet il-fattur ewlieni ta' l-istorja mżewqa tagħna. L-arċipelagu Malti qiegħed kważi eżatt fin-nofs bejn it-truf tal-lvant u l-punent tal-Mediterran, u bejn iż-żewġ kontinenti ta' l-Ewropa u l-Afrika fejn il-Mediterran huwa l-idjaq. Il-gżejjer tagħna kienu għalhekk fiċ-ċentru tar-rotot ewlenija ta' baħħara, gwerrieri, avventurieri u kolonizzaturi sa mill-ibgħad żminijiet u kienu okkupati jew mixtieqa minn qawwiet barranin diversi, l-aktar dawk li kienu l-iżjed f'saħħithom fuq il-baħar. Sa żmien l-aħħar gwerra, min kien jippossedi lil Malta kien is-sid tal-Mediterran, u dal-punt kruċjali ta' l-istorja u l-politka tal-Baħar Nofsani fehmuh tajjeb ħafna bosta ħakkiema u kolonizzaturi għal kważi sitt elef sena, jiġifieri mill-bniedem taż-Żmien Bikri Neolitiku sal-Forzi Alleati u ta' l-Assi fit-Tieni Gwerra Dinjija.