Kif issawwru l-vanġeli?

Abstract

Meta nużaw il-kelma ‘vanġelu’, l-ewwel ma jiġi f ’moħħna llum huma l-erba’ Vanġeli li jirrakkuntaw il-ġrajja ta’ Ġesù Kristu, l-Iben ta’ Alla magħmul bniedem: il-Vanġelu skont San Mattew, San Mark, San Luqa u San Ġwann. Imma fil-fatt, il-kelma ‘vanġelu’, tfisser bxara tajba, aħbar ta’ ferħ li tingħata bil-fomm. X’aktarx li l-ewwel insara użaw din il-kelma Griega ‘euaggelion’, ‘vanġelu – aħbar tajba’, influwenzati mill-verb Grieg meħud minn dan is-sostantiv li ntuża f ’Iżaija 40 – 66, fejn il-profeta jitkellem mill-bxara t-tajba li Alla kellu favur l-eżiljati li twasslitilhom kelma ta’ ferħ u tama fit-tħabbira tal-ħelsien u r-ritorn lejn l-art imwiegħda. Għall-ewwel insara, il-kelma ‘vanġelu’, fissret bis-sħiħ il-bxara t-tajba ta’ fidwa mwassla minn Ġesù, li permezz tiegħu Alla jeħles lill-bniedem mill-ħażen u mill-mewt, fidwa li sseħħ fil-ġrajja tal-mewt u l-qawmien ta’ Ġesù Kristu mill-mewt. Il-Vanġeli miktuba allura jfakkruna fil-passaġġ li hemm bejn it-tħabbira li saret bil-fomm, f ’forma orali, għall-formulazzjoni letterarja, għall-forma miktuba tiegħu. Il-Vanġeli miktuba għaddew minn diversi stadji ta’ tiswir, jew ta’ formazzjoni, sakemm waslu għall-forma miktuba li bihom aħna nafuhom. Nistgħu għalhekk nużaw l-espressjoni ‘mill-Vanġelu għall-Vanġeli’. Imma ejjew nistaqsu lilna nfusna: liema kienu l-istadji ta’ formazzjoni tal-Vanġeli miktuba?