Ir-rikostruzzjoni lingwistika f'''Ħelsien''

Abstract

Kull ġeneru tal-letteratura hu mibni fuq rikostruzzjoni tar-realta, fis-sens li l-artist isarraf dik ir-realta f'sensiela t'assoċjazzjonijiet ġodda ta' l-elementi qodma. Fil-loġika tan-normalita dawn l-elementi jsibu posthom mod ieħor. Jekk nithmu xogħol il-kittieb b' dan ilmod, nistgħu ngħidu li kitbietu jagħtuna tiġdid rikostruttiv tar-realta li ngħixu fiha. Biss hawnhekk qed nuża l-kelma "rikostruzzjoni" f sens iżjed ristrett u speċifiku: mhux ir-rikostruzzjoni tar-realta, imma r-rikostruzzjoni tar-realta lingwistika. Il-kittieba Maltin ta' l-ewwel nofs ta' dan is-seklu, li komplew fuq l-ewwel sforzi ta' dawk ta' qabilhom, stabbilew kemm il-lingwa standard Maltija kif ukoll il-possibbilta ta' devjazzjoni minn dik il-lingwa standard biex tinbena l-lingwa letterarja. Dan hu, fil-fehma tiegħi, kontribut ewlieni li taw nies bħal Dun Karm lill-pajjiż: li "tawh" lingwa standard u fl-istess waqt iddevjaw minnha biex tawh l-arti bi lsienu. F' dan is-sens, l-isforzi ta' kittieba bħal Ġuże Bonnici kienu mfasslin biex il-lingwa letterarja "tissaffa" mill-elementi kollha li m 'humiex Semitiċi. Din it-tisfija li ppruvaw jagħmlu kienet ibbażata fuq viżjoni tal-lingwa standard kif, fil-fehma tagħhom, kellha tkun, u l-programm lingwistiku tagħhom ifakkarna fl-isforzi ta' Romantiċi ewlenin, fosthom Herder u Fichte, biex jagħmlu l-istess ħaġa fil-każ tal-Ġermaniż seklu qabel.