Editorjal : għadna kolonjali?

Abstract

Dan l-editorjal, ippubblikat tliet snin wara l-Indipendenza ta’ Malta mill-ħakma Ingliża, jirrifletti fuq l-effetti psikoloġiċi u kulturali li għadhom jeżistu minn aktar minn 2,000 sena ta’ kolonjaliżmu fuq il-karattru nazzjonali Malti. L-awtur anonimu jsostni li, għalkemm inkisbet l-indipendenza politika, ir-ruħ Maltija għadha “marbuta” ma’ influwenzi barranin, b’mod partikolari fl-attitudnijiet lejn l-ilsien Malti. Billi jqabbel is-sitwazzjoni mal-ġlieda tal-Afrikani Amerikani għall-ugwaljanza, il-kitba tikkritika d-diviżjonijiet soċjali – bħall-użu ta’ taħlita ta’ Ingliż ħażin u Malti mfarrak fost l-elite, jew it-twarrib tal-Malti minn xi mexxejja tal-ħaddiema – u ssejjaħ għal indipendenza kulturali vera. Tenfasizza l-ilsien Malti bħala element essenzjali tal-identità nazzjonali, imqajjem mill-ġdid minn figuri bħal M.A. Vassalli u Dun Karm, u tiddispjaċi għan-nuqqas ta’ promozzjoni biżżejjed mill-Gvern tal-kburija lingwistika. It-test jispiċċa b’mistoqsija retorika dwar meta se tinkiseb il-ħelsien sħiħ personali u kollettiv.