Il-qabar u l-knejjes ta' San Gwann Battista f'Sebaste

Abstract

Ir-raħal ta’ Sebaste (Sebastiya) jinsab xi 10 kilometri fuq il-majjistral ta’ Nablus, fix-xaqliba tal-lvant tat-triq prinċipali li titla’ lejn it-tramuntana mill-għoljiet tas-Samarija lejn Jenin u l-Galilija, u ftit bogħod mittriq li mill-wied tax-xmara Ġordan tieħu lejn il-punent lejn il-kosta tal-Mediterran. Ir-raħal tal-lum, li l-Għarab isejħulu Sebastiya, jokkupa l-ġnub ta’ għolja li fuqha jinsabu l-fdalijiet tal-belt antika ta’ Samarija, li kienet kapitali tas-saltna ta’ Israel mit-876 sas-721 q.K. Madwar is-sena 25 q.K. Erodi l-Kbir bena belt ġdida fuq dan il-post, u taha l-isem ta’ Sebaste, għall-Imperatur Awgustus (Sebastos). Din il-belt tgħolliet għal grad ta’ colonia Rumana minn Settimio Severo madwar is-sena 196 w.K. Fis-seklu 4 l-belt kienet biss raħal żgħir, imma baqgħet dejjem abitata sal-ġurnata tal-lum. Il-belt Rumana kienet imdawra b’sur talġebel li għadu jidher minnu l-fdalijiet ta’ torrijiet tondi. Is-sit arkeoloġiku jkopri arja ta’ madwar 64 ettaru. L-iskavi li saru fl-1908-10 u fl-1931-35 kixfu fuq ilquċċata tal-għolja l-pedestall tat-tempju li Erodi bena lil Awgustus. Taħt din ilquċċata tinfirex akropoli kbira ta’ żminijiet Israeliti u Ellenisti. Lejn il-lvant kien hemm il-forum tal-belt Rumana, filwaqt li lejn ittamuntana jidhru l-fdalijiet tat-teatru, it-tempju ta’ Korte (Persephone) u l-istadju. Għad hemm fdalijiet ta’ triq bil-kolonni li twassal middaħla tal-punent sar-raħal attwali li jinsab fuq ixxaqliba tal-lvant.